Μαστοροχώρια: Τα χωριά των εναλλακτικών

Από τα Μαστοροχώρια ξεκίνησαν οι περίφημοι μάστορες της πέτρας, οι ξακουστοί αγιογράφοι, ζωγράφοι και ξυλογλύπτες που η τέχνη τους έφτασε στα πέρατα του κόσμου. Οι ντόπιοι θα σας μιλήσουν για τις ομορφιές του τόπου τους που αρνούνται να εγκαταλείψουν. Στα Μαστοροχώρια δεν θα βρει κανείς πολυτέλειες ή τις υποδομές που έχουν τα πιο διάσημα, γειτονικά Ζαγοροχώρια. Ξενώνες, ταβέρνες και καφενεία είναι μετρημένα στα δάχτυλα. Καλντερίμια, γεφύρια, αιωνόβια πλατάνια, απάτητο χιόνι, αρχοντικά, καμινάδες που συνεχώς καπνίζουν και πέτρα. Πέτρα παντού. Αυτό είναι το σκηνικό των Μαστοροχωρίων με τους λιγοστούς αλλά φιλόξενους κατοίκους που δεν θέλουν και πολύ να σε καθίσουν δίπλα στο τζάκι και να αρχίσουν τις ιστορίες, πάντα συντροφιά με τσίπουρο και μεζεδάκια.


Το χωριό Βούρμπιανη credit photo@Ξενώνας Βουρμπιάνη

Τα Μαστοροχώρια είναι ομάδα ορεινών οικισμών στο βορειοανατολικό άκρο του νομού Ιωαννίνων, στην περιοχή βόρεια της Κόνιτσας. Χτισμένα δεξιά και αριστερά του Σαραντάπορου ποταμού φτάνουν μέχρι τις παρυφές του Γράμμου, στα Ελληνοαλβανικά σύνορα. Οι κάτοικοι των χωριών αυτών ασχολούνταν στο παρελθόν με την τέχνη της πέτρας και γι'αυτό έδωσαν και το όνομά τους στα χωριά. Εργάζονταν σε ομάδες, τις επονομαζόμενες «παρέες» ή «μπουλούκια» απουσιάζοντας για πολλούς μήνες κάθε χρόνο από τα χωριά τους. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους ήταν η συντεχνιακή τους διάλεκτος, τα λεγόμενα «κουδαρίτικα», την οποία μόνο αυτοί γνώριζαν και με την οποία συνεννοούνταν ελεύθερα χωρίς να τους καταλαβαίνουν οι εκάστοτε εργοδότες. Η περιοχή των Μαστοροχωρίων απελευθερώθηκε από την Οθωμανική κυριαρχία το 1913, κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο. Αργότερα υπήρξε από τα κυριότερα θέατρα των μαχών της Μάχης της Πίνδου κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940 αλλά και του Ελληνικού Εμφυλίου '46-'49. Σήμερα τα Μαστοροχώρια ανήκουν στον Δήμο Κόνιτσας και αποτελούνται από δώδεκα χωριά και έναν οικισμό:To Ασημοχώρι βρίσκεται ανάμεσα στον παραπόταμο του Σαραντάπορου, με το μοναδικής ομορφιάς δάσος του να αποτελείται από πεύκα, έλατα και οξιές. Το Ασημοχώρι φημίζεται για τους μαραγκούς, οι οποίοι εξελίχθηκαν σε περίφημους σκαλιστάδες με ειδικότητα στις κυκλικές σκάλες. Η Βούρμπιανη είναι ενα από τα ξακουστά Μαστοροχώρια και από τα πιο ανεπτυγμένα χωριά. Ο Γοργοπόταμος στους πρόποδες της Όρλας το χωριό εκτείνεται ως τον Γοργοπόταμο που χύνεται στον Σαραντάπορο μέσα σε ένα πανέμορφο φυσικό τοπίο. Η Δροσοπηγή, το παλιό Κάντσικο είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα Μαστοροχώρια και τα πιο ζωντανά χωριά του Δήμου. Σημαντικό αξιοθέατο ένα από τα λίγα γεφύρια που σώθηκαν στον Δήμο και το μοναδικό στον άνω Σαραντάπορο, το πέτρινο δίτοξο γεφύρι της Ζέρμας ή Καντσιώτικο.


Το χωριό Θεοτόκος μια χιονισμένη νύχτα του χειμώνα. Photo Credit www.konitsa.gr 

Το χωριό Θεοτόκος βρίσκεται δίπλα από τον Σαραντάπορο και έχει υποστεί πολλές καταστροφές. Μάλιστα, σήμερα μιλάμε για τον νέο οικισμό. Αν θέλετε να δείτε κομμάτια από το παρελθόν, ανεβείτε στον παλιό οικισμό και περπατήστε ανάμεσα στα κατεστραμμένα σπίτια, τη μισογκρεμισμένη εκκλησία του Αγίου Δημητρίου. Λίγο πιο πέρα, στην κορυφή ενός λόφου στέκει το εξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου. Η Καστάνιανη ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική της. Αξίζει να περιηγηθείτε στα σοκάκια του χωριού και να θαυμάσετε τα λιθόκτιστα σπίτια, τα καλντερίμια, αλλά και τη κεντρική πλατεία όπου στέκει επιβλητική η εκκλησία του Αγίου Νικολάου με την τοξωτή κύρια είσοδο. Η Πυρσόγιαννη υπήρξε έδρα του πρώην δήμου Μαστοροχωρίων και αξίζει να περπατήσετε στα λιθόστρωτα καλντερίμια του χωριού και να θαυμάσει τα παλιά σπίτια, πολλά απ’ τα οποία χτίστηκαν τον 17ο αιώνα, τις πέτρινες βρύσες και τις εξώπορτες με τις σχιστόπλακες. Το Κεφαλάρι είναι πολύ κοντά στην Εθνική Οδό και έτσι είναι πιο εύκολα προσβάσιμο. 

Πού να κοιμηθείτε
 
Το Αγριολούλουδο Του Γράμμου Το ξενοδοχείο λειτουργεί από το καλοκαίρι του 2010 κι αποτελείται από πέτρινα σπιτάκια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, χτισμένα σε 1.350 μ. υψόμετρο. Κάθε κτίριο αποτελείται από δυο διαμερίσματα μονόχωρα τριών ατόμων και  δίχωρα ως πέντε ατόμων με ξεχωριστή είσοδο. Σε κάθε διαμέρισμα υπάρχει τζάκι, κουζίνα πλήρως εξοπλισμένη, τηλεόραση, μπάνιο και αυτόνομη θέρμανση. Λειτουργεί και εστιατόριο. Υπάρχει κιόσκι παρατήρησης με τη χρήση διόπτρας των άγριων πληθυσμών αγριόγιδων που ζουν στην περιοχή ενώ σύντομα οι επισκέπτες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τα ποδήλατα βουνού καθώς και τα άλογα της Πίνδου του ξενοδοχείου για τις βόλτες τους (Πληκάτι, τηλ.: 6946 206863, Fb page ).

Βούρμπιανη Ο παραδοσιακός πέτρινος ξενώνας του κυρίου Γιώργου βρίσκεται στη μεγάλη πλατεία της Βούρμπιανης. Το παραδοσιακό κτίριο διαθέτει επτά λιτά διακοσμημένα αλλά αψεγάδιαστα δωμάτια που μας κάνουν να νιώθουμε πως επιστρέφουμε στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς στο χωριό. Λειτουργεί κάθε μέρα, όλο το χρόνο. Στο ισόγειο του κτιρίου υπάρχει μια μεγάλη σάλα με τζάκι, που σερβίρονται τα νόστιμα φαγητά της Βιολέτας (Βούρμπιανη, τηλ.: 26550 31340, www.vourmpiani.gr).
 


Πού να πιάσετε τραπέζι

Φασούλης 
Η ευγενέστατη κυρία Ναυσικά μαγειρεύει αρνάκι και κατσικάκι (από το δικό τους κοπάδι) και το σερβίρει σε σπιτική σάλα με καναπέδες και τζάκι. Επίσης, αχνιστές σούπες, πίτες, άγρια χόρτα, λαχανικά από τον κήπο τους, ζυμωτό ψωμί, ντόπιο κεφαλοτύρι, τσίπουρο και κόκκινο κρασί. Τα πάντα είναι σπιτικά και τα γαλακτοκομικά δικής τους παραγωγής. Μην παραλείψετε να δοκιμάσετε σαγανάκι νένες, το άγριο σπανάκι που ευδοκιμεί σε λίγες περιοχές της Ελλάδας, με φέτα. Φεύγοντας, πάρτε μαζί σας κι ένα κεσεδάκι γαλοτύρι. Νοικιάζουν και δωμάτια (τηλ.: 26550 81481, από €12 το άτομο).  



Βούρμπιανη Και αυτή η επιλογή μπορείτε να συνδυάσετε με διαμονή. Αποτελεί το εστιατόριο του ομώνυμου ξενώνα. Εδώ, η κυρ. Βιολέτα θα σας σερβίρει δίπλα στο τζάκι πολλούς και διαφορετικούς μεζέδες. Περήφανη όμως είναι για το τα σουτζουκάκια της, το αρνάκι στη γάστρα, αλλά και όλα τα πιάτα που προκύπτουν μετά το κυνήγι του κυρ. Γιώργου στην γύρω περιοχή.  (Βούρμπιανη, τηλ.: 2655031340)




Τι να κάνετε
Για να πάρετε πίσω στο σπίτι ντόπια προϊόντα πηγαίνετε στο Μέλιντρα στο χωριό Θεοτόκος. Μια μικρή πρότυπη οικοτεχνία όπου θα βρείτε γλυκά του κουταλιού από φρούτα και βότανα του βουνού, μέλι και λαχανικά του κήπου μετατρέπονται με μεράκι και χωρίς συντηρητικά ή χρώματα σε γλυκά του κουταλιού, μαρμελάδες, ηδύποτα, σάλτσες, τουρσιά, σαλάτες και κεραλοιφές. Θεσπέσιο είναι η μαρμελάδα από άγριο μήλο, το γλυκό του κουταλιού άγριο κεράσι, αλλά και η ,αρμελάδα άγριο δαμάσκηνο με καρύδια και παλαιωμένο Μπράντυ (Θεοτόκος, τηλ.: 26550 81280, 6945661522, melintra.com).

Η ψηλότερη αλπική λίμνη της Ελλάδας βρίσκεται εδώ. Πρόκειται για τη λίμνη Γκιστόβα που βρίσκεται σε υψόμετρο 2350 μέτρα. Περπατήσετε μέχρι εκεί από το μονοπάτι που ξεκινά από το χωριό Γράμμος ή Γράμμουστα. Η διαδρομή δεν είναι ιδιαίτερη απαιτητική.

Αν πρέπει να επισκεφτείτε μια μόνο εκκλησία στην περιοχή τότε αυτή θα πρέπει να είναι η Παναγία η Πληκαδίτισσα, προστάτιδα των Μαστοροχωρίων και εορτάζεται στις 16 Φεβρουαρίου, ημέρα ευρέσεως της εικόνας που όπως λέγεται είναι θαυματουργή. Σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας ήταν κρυμμένη στο δάσος και πριν από διακόσια χρόνια περίπου βρέθηκε στην τοποθεσία Πεστίλιαπη από βοσκούς που έβλεπαν επίμονα ένα φως να λάμπει κάθε βράδυ στον τόπο που βρέθηκε η εικόνα. Σήμερα φυλάσσεται στον ομώνυμο ναό του χωριού Πληκάτι.

Να διαβείτε το Γεφύρι της Ζέρμας, τη μόνη σωζόμενη πέτρινη γέφυρα στον κυρίως Σαραντάπορο. Η απεικόνιση του γεφυριού αποτελεί το έμβλημα του Δήμου Μαστοροχωρίων. Θα το δείτε κοντά στην εθνική οδό των Ιωαννίνων προς Κοζάνη και πάνω στον παλιό δρόμο που ένωνε τα χωριά Ζέρμα (παλαιότερη ονομασία της Πλαγιάς) και το Κάντσικο (σημερινή Δροσοπηγή). Αποτελείται από δύο άνισα τόξα και ένα ενδιάμεσο τοξύλιο ενώ σε μήκος ξεπερνά τα 33,50 μ. 

Δείτε βίντεο από τη λίμνη Γκιστόβα:




Αρχική φωτό photo credit www.konitsa.gr

Tags:Μαστοροχώρια διαμονή ξενώνες απόδραση 

Προηγούμενο

4 εναλλακτικά χωριά για το Νοέμβρη

Επόμενο

Ναύπλιο: 5 αυθεντικές στάσεις